Mở đầu
Chào các bạn, lại là mình đây! Không khí lành lạnh của những ngày cuối năm đã bắt đầu len lỏi vào từng ngóc ngách của phố phường Hà Nội rồi. Nếu như người miền Nam thấy hoa Mai là thấy Tết, thì người miền Bắc chúng mình lại gắn liền với sắc thắm của hoa Đào.
Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, thú chơi Tết của anh em miền Bắc đã đa dạng hơn rất nhiều. Việc mang một chậu Mai vàng rực rỡ từ phương Nam nắng ấm ra giữa cái rét "cắt da cắt thịt" của miền Bắc để chưng Tết không còn là chuyện hiếm. Bản thân mình cũng là một người cực kỳ mê cái màu vàng sang trọng, phú quý ấy. Nhưng thú thật, để chọn được một cây Mai ưng ý và chăm cho nó nở đúng đêm Giao thừa ở khí hậu miền Bắc là cả một "bầu trời kinh nghiệm" xương máu mà mình đã phải trả học phí bằng... vài cái cây củi khô.
Hôm nay, nhân dịp rảnh rỗi ngồi trà đá vỉa hè ngắm phố, mình sẽ chia sẻ lại toàn bộ kinh nghiệm thực tế, những bài học "nhớ đời" về cách chọn và chơi hoa Mai ngày Tết cho anh em miền Bắc nhé. Bài viết này hoàn toàn là trải nghiệm dân dã, không sách vở đâu!
Tại sao lại "khổ sở" chơi Mai ở miền Bắc?
Có người bảo mình: "Ở Bắc thì cứ chơi Đào, quất cho lành, tội gì phải rước cái cây ưa nóng ra xứ lạnh làm gì cho cực?". Ừ thì cũng đúng, nhưng cái thú chơi hoa nó lạ lắm. Màu vàng của hoa Mai tượng trưng cho sự phú quý, tài lộc (màu hoàng kim mà). Giữa cái không gian xám xịt, mưa phùn gió bấc của miền Bắc, một chậu Mai vàng rực rỡ đặt trong phòng khách nó làm bừng sáng cả căn nhà, cảm giác ấm cúng lạ thường.
Hơn nữa, cái cảm giác chinh phục được thời tiết, ép được nụ hoa bung nở đúng khoảnh khắc chuyển giao năm mới nó "sướng" lắm các bạn ạ. Nó như thể hiện cái ý chí của gia chủ vậy, vượt qua khắc nghiệt để tỏa sáng.
Tiêu chuẩn "Vàng" khi chọn cây: Nhất Đế, Nhì Thân
Dù các bạn mua Mai Bình Định, Mai Yên Tử hay Mai ghép bonsai, thì quy tắc bất di bất dịch của các cụ ngày xưa vẫn luôn đúng. Anh em đi chợ hoa (như chợ Quảng Bá, Hàng Lược hay Nhật Tân) thì nhớ nằm lòng câu thần chú này nhé:
"Nhất Đế, Nhì Thân, Tam Cành, Tứ Nụ."
Để mình giải thích kỹ hơn theo ngôn ngữ bình dân cho anh em dễ hiểu nhé:
1. Nhất Đế (Cái gốc là quan trọng nhất)
Khi bước vào một hàng hoa, đừng nhìn hoa vội, hãy nhìn xuống cái gốc (đế) cây trước. Một cây Mai đẹp, có giá trị hay không, sống khỏe hay yếu đều ăn nhau ở cái gốc.
- Gốc cây phải to, vững chãi, cảm giác như nó bám chặt vào đất.
- Tuyệt vời nhất là những cây có bộ rễ nổi lên mặt đất, ngoằn ngoèo, xù xì, rêu phong. Nó thể hiện sự phong trần, cổ kính và sức sống mãnh liệt.
- Tránh xa những cây mà gốc lỏng lẻo, hoặc nhìn phần gốc bé tí hon so với phần thân trên (kiểu đầu voi đuôi chuột). Những cây này thường là cây non bị ép lớn, mang về miền Bắc gặp lạnh rất dễ "ra đi".
2. Nhì Thân (Dáng vẻ của cây)
Sau khi ưng cái bụng phần gốc rồi, hãy nhìn lên phần thân. Thân cây nên tròn trịa, vỏ cây không được bong tróc quá nhiều hay có dấu hiệu sâu bệnh (trừ khi là bong tróc kiểu lão hóa tự nhiên).
Dáng cây thì tùy gu thẩm mỹ mỗi người: Dáng Trực (thẳng tắp quân tử), dáng Huyền (đổ xuống như thác), hay dáng Bay... Nhưng quan trọng là đường nét phải uyển chuyển, liền mạch. Mình cực ghét những cây có vết sẹo to tướng do cắt ghép vụng về, nhìn rất "đau mắt".
3. Tam Cành (Sự phân bố)
Cành lá phải phân bố đều, tỏa ra các hướng (trừ thế bonsai đặc biệt). Các bạn lưu ý:
- Cành dưới phải to hơn cành trên (quy luật tự nhiên mà).
- Không chọn cây có cành khô, cành chết.
- Dăm cành (những cành nhỏ mọc ra) không cần quá nhiều nhưng phải đều. Ở miền Bắc, do thiếu nắng nên lá và cành thường không sum suê bằng trong Nam, nên chọn cây nào nhìn thoáng đãng một chút sẽ đẹp hơn.
4. Tứ Nụ (Hy vọng của mùa xuân)
Đây là phần "chốt hạ" sống còn cho anh em miền Bắc đây. Vì khí hậu ngoài mình lạnh, Mai nở rất chậm.
Lưu ý quan trọng: Đừng ham chọn cây nụ bé tí ti (nụ kim) vào những ngày cận Tết (tầm 23 tháng Chạp trở đi). Với cái lạnh 10-15 độ của miền Bắc, những nụ kim đó chắc chắn sẽ "ngủ đông" qua Rằm tháng Giêng mới nở.
Hãy chọn những cây có nụ "mẫm", to tròn, đầu nụ đã bắt đầu chuyển sang màu vàng chanh (chuẩn bị bung vỏ lụa). Nụ phải phân bố đều khắp các cành, không phải chỗ thì chi chít, chỗ thì trọc lóc. Một điểm nữa là nên có thêm vài bông đã nở (gọi là hoa cái) để lấy lộc, và vài lộc non xanh biếc xen kẽ. Màu vàng của hoa, màu xanh của lộc, màu nâu của gỗ tạo nên sự hài hòa tuyệt đối.
Kinh nghiệm thực chiến: Tránh bị "lùa gà"
Mình phải chia sẻ thật lòng đoạn này. Năm ngoái mình đi chợ hoa, thấy có những cây Mai dáng siêu đẹp, nụ chi chít mà giá rẻ giật mình. Hí hửng mua về, 3 ngày sau nụ rụng lả tả. Hóa ra là... nụ được gắn keo 502! Công nghệ làm giả giờ tinh vi lắm, họ khoan lỗ nhỏ rồi cắm nụ, hoặc dán keo cực khéo.
Cách check: Anh em cứ mạnh dạn xin chủ quán cho sờ thử vào nụ. Lấy tay lay nhẹ nhẹ. Nụ thật nó dai lắm, mọc từ nách lá hoặc đầu cành ra, nhìn rất tự nhiên. Nụ giả thì lay cái biết ngay chân nụ nó cứng đơ hoặc lỏng lẻo. Đừng ngại, tiền mình bỏ ra mà.
Chăm sóc Mai khi "nhập khẩu" ra Bắc
Mua được cây đẹp rồi, nhưng mang về nhà mà không biết chăm thì cũng vứt. Đây là bí kíp của mình:
- Tránh gió lùa: Mai sợ nhất là gió bấc lạnh buốt. Hãy để cây ở nơi kín gió, hoặc trong phòng khách ấm áp. Tuy nhiên, đừng để ngay cạnh cái điều hòa nóng hay bếp sưởi nhé, sốc nhiệt là rụng sạch nụ đấy.
- Tưới nước ấm: Đây là mẹo mình hay dùng. Sáng sớm hoặc chiều tối, mình pha nước ấm (khoảng 30-40 độ, sờ tay thấy ấm như nước tắm em bé) để tưới vào gốc. Việc này giúp "đánh lừa" cây rằng thời tiết đang ấm lên, kích thích rễ hút nước và nuôi hoa.
- Thắp đèn: Nếu gần Tết (28, 29 âm) mà nụ vẫn còn e ấp quá, buổi tối mình hay thắp một bóng đèn sợi đốt (bóng tròn tỏa nhiệt ngày xưa ấy) treo gần cây. Nhiệt độ từ bóng đèn sẽ giúp kích thích hoa nở nhanh hơn. Ngược lại, nếu hoa nở nhanh quá thì mang ra chỗ mát, tưới nước lạnh để hãm lại.
Cảm nhận cá nhân
Thực sự, ngày 30 Tết, sau khi cúng Tất niên xong, ngồi bên mâm cơm gia đình, nhìn ra phòng khách thấy cây Mai vàng mình cất công lựa chọn bắt đầu bung những cánh hoa đầu tiên, cảm giác nó thiêng liêng khó tả lắm. Nó không chỉ là vẻ đẹp, mà là thành quả của sự chăm chút, là niềm tin vào một năm mới rực rỡ, sung túc như sắc vàng của hoa.
Chơi cây cũng là để tu tâm dưỡng tính. Chọn được cây Mai đẹp cũng cần sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và một chút duyên nữa. Đừng vội vàng, cứ đi ngắm nghía thật kỹ, ưng cái bụng, thuận cái ví thì hãy rước em nó về.
Lời kết
Trên đây là toàn bộ những kinh nghiệm "bỏ túi" của mình về việc chọn và chơi hoa Mai vàng ở miền Bắc. Hy vọng những chia sẻ đời thường này sẽ giúp các bạn, đặc biệt là những ai mới tập tành chơi, chọn được một cây Mai ưng ý để đón Tết.
Chúc các bạn và gia đình một năm mới An Khang Thịnh Vượng, Vạn Sự Như Ý và luôn có những niềm vui nho nhỏ như đóa Mai vàng nở đúng sáng mùng Một nhé! Nếu thấy bài viết hữu ích, đừng quên để lại một bình luận bên dưới chia sẻ hình ảnh cây Mai nhà bạn cho mình xem với nha!