Mở đầu
Chào các bạn, lại là mình đây! Mới hôm nào còn ngồi tổng kết năm cũ, thế mà ngoảnh đi ngoảnh lại, cái mùi Tết nó đã xộc thẳng vào mũi rồi. Ở miền Bắc tầm này, sáng ra mở cửa là thấy gió mùa Đông Bắc lùa về lạnh buốt, nhưng lạ cái là trong cái lạnh ấy lại có mùi nhang trầm, mùi lá mùi già và nhất là cái không khí nhộn nhịp của những chuyến xe chở quất, chở đào ngược xuôi trên phố.
Hôm nay, tạm gác lại mấy chuyện công nghệ hay thủ thuật máy tính khô khan sang một bên nhé. Mình muốn ngồi xuống, pha ấm trà nóng và chia sẻ với các bạn, đặc biệt là những ai lần đầu đi sắm Tết hoặc những đôi vợ chồng trẻ mới ra ở riêng, cái kinh nghiệm "xương máu" về việc chọn cây quất chơi Tết. Tại sao lại là quất? Vì với người miền Bắc mình, thấy quất là thấy Tết, thiếu nó là thấy nhà cửa trống trải lắm.
Không khí chợ hoa ngày Tết (Ảnh minh họa)
Tại sao người miền Bắc lại mê cây quất đến thế?
Nói chuyện chọn cây thì phải hiểu cái "hồn" của nó trước đã. Ngày xưa, bố mình hay bảo: "Đào là để trừ tà, còn quất là để tụ lộc". Cây quất (người miền Nam hay gọi là cây tắc) tượng trưng cho sự sung túc, sum vầy.
Một cây quất đẹp theo quan niệm của các cụ ngày xưa là phải hội tụ đủ "Tứ Quý":
- Quả vàng: Tượng trưng cho sự sinh sôi, chín chắn, tài lộc đầy nhà.
- Quả xanh: Tượng trưng cho thế hệ kế cận, sự hứa hẹn và tương lai.
- Nụ hoa trắng: Tượng trưng cho sự khởi đầu mới mẻ, tinh khôi.
- Lá chồi xanh non (Lộc): Tượng trưng cho may mắn, sức sống mãnh liệt.
Nhìn vào cây quất, người ta thấy cả một gia đình, có già, có trẻ, có hiện tại và tương lai. Thế nên, chọn quất không chỉ là chọn cái cây cảnh, mà là chọn cái "vía" may mắn cho cả năm đấy các bạn ạ.
Kinh nghiệm "xương máu" khi đi chọn quất
Mình nhớ năm đầu tiên tự đi mua quất, hí hửng vác về một cây to đùng, quả vàng óng ả, lá xanh mướt. Ai ngờ đâu, mới mùng 2 Tết lá đã rụng lả tả, mùng 3 thì quả bắt đầu teo lại. Hóa ra là mua phải cây bị "ép" thuốc hoặc cây đánh bầu đất không kỹ. Sau vài năm lê la từ vườn Tứ Liên cho đến chợ hoa Hàng Lược, mình rút ra được mấy bài học thế này.
1. "Tốt gỗ hơn tốt nước sơn" - Hãy nhìn vào gốc và đất
Đa phần mọi người đi mua chỉ chăm chăm nhìn vào tán cây xem có tròn không, quả có nhiều không mà quên mất cái quan trọng nhất là Bầu Đất. Cây muốn sống khỏe những ngày Tết trong nhà (vốn thiếu sáng và bí khí) thì bộ rễ phải khỏe.
Lưu ý quan trọng: Khi xem cây, hãy nhìn xuống gốc. Nếu thấy bầu đất còn mới nguyên, đất tơi xốp quá mức hoặc có dấu hiệu vừa mới được vun vào, thì coi chừng. Cây quất "xịn" thường là cây đã được đảo bầu (chuyển chậu) từ trước đó vài tháng, đất mặt bầu thường lì, có thể mọc rêu xanh hoặc cỏ dại nhỏ. Đó là dấu hiệu cây đã thuần chậu, rễ đã bám chắc.
2. Đừng ham cây quá nhiều quả vàng
Tâm lý chung là thích màu vàng rực rỡ. Nhưng kinh nghiệm của mình là nên chọn cây có tỷ lệ vàng - xanh hài hòa. Tốt nhất là khoảng 7 phần quả vàng, 3 phần quả xanh và ương.
Tại sao ư? Vì quả xanh sẽ chín dần trong những ngày Tết, giữ cho cây có sức sống lâu hơn. Nếu mua cây 100% quả chín vàng ruộm ngay từ 20 tháng Chạp, thì đến mùng 5 Tết khả năng cao là quả sẽ bắt đầu nẫu và rụng cuống. Một cây quất đẹp là phải chơi được đến tận Rằm tháng Giêng (15 âm lịch) mà vẫn còn tươi.
3. Soi kỹ lá và lộc
Cái này mình hay gọi vui là "bắt mạch" cho cây. Lá quất phải to, xanh đậm và dày bản. Nếu lá nhìn mỏng, vàng vọt hoặc xanh nhợt nhạt, có đốm rỉ sắt thì đó là cây yếu, hoặc đang bị bệnh nấm.
Đặc biệt, các bạn nhớ vạch vòm lá ra xem bên trong. Nhiều nhà vườn họ buộc dây thép để uốn thế rất kỹ. Hãy chọn cây mà cành lá phân bố đều, không bị lép vế nào. Và nhất định phải có lộc non (mấy cái chồi nhỏ xíu ấy). Có lộc mới có tiền, các cụ bảo thế mà!
4. Dáng thế: Tự nhiên hay Gò bó?
Cái này tùy gu thẩm mỹ mỗi người nhé.
Dáng thông (hình tháp): Đây là dáng phổ biến nhất, dễ bày trong nhà ống, phòng khách nhỏ. Nhìn gọn gàng, sum suê.
Dáng thế (Long, Phượng, Thác đổ): Loại này thường đắt, dành cho các bác sành chơi, nhà rộng hoặc có sập gụ tủ chè.
Dáng tự nhiên: Mấy năm nay mình lại thích kiểu này. Cây không bị gò dây thép quá nhiều, cành lá phóng khoáng. Nhìn nó có cái chất "mộc" của thôn quê, rất hay.
Câu chuyện đi chở quất - Trải nghiệm khó quên
Mua được cây rồi, công đoạn chở về mới là cả một bầu trời kỷ niệm. Có năm mình buộc cây sau xe máy, đi từ Nhật Tân về Cầu Giấy. Đường thì tắc, mưa phùn bay bay vào mặt lạnh buốt, nhưng lòng thì ấm lạ lùng. Cứ đi một đoạn lại có người ngoái nhìn trầm trồ: "Cây này thế đẹp đấy!", tự nhiên thấy sướng rơn người.
Kinh nghiệm chở cây bằng xe máy là các bạn phải chuẩn bị dây chun chằng hàng thật chắc. Nhớ mang theo một tấm bìa carton hoặc áo mưa cũ để che phần bầu đất và chậu, tránh đất rơi vãi hoặc nước bẩn bắn vào người đi đường. Và quan trọng nhất, đi chậm thôi nhé, gió tạt mạnh quá là rụng hết lộc non đấy!
Chăm sóc quất ngày Tết để cây bền đẹp
Mang cây về nhà không phải là vứt đấy đâu nha. Để cây tươi lâu, mình có vài mẹo nhỏ này:
- Tưới nước: Đừng đổ cả gáo nước vào gốc. Mỗi ngày dùng bình xịt (loại xịt kính hoặc tưới lan), xịt phun sương nhẹ lên lá và quả. Cách này giúp cây "thở" tốt hơn và tươi lâu hơn là tưới đẫm gốc.
- Vị trí đặt: Tránh xa mấy cái điều hòa, lò sưởi hay quạt gió thổi trực tiếp. Quất ưa ẩm và mát. Nếu trời hanh quá thì đặt một bát nước nhỏ cạnh gốc cây.
- Tiểu cảnh: Rắc ít hạt vừng hoặc trồng vài cây cỏ may mắn dưới gốc, treo thêm vài bao lì xì đỏ, vài câu đối nhỏ. Thế là có ngay một góc "check-in" xịn xò cho cả nhà rồi.
Lời kết
Viết đến đây tự nhiên thấy nôn nao quá. Tết không chỉ là dịp để nghỉ ngơi, mà còn là lúc để chúng ta sống chậm lại, trân trọng những giá trị truyền thống. Việc tự tay đi chọn một cây quất, chở nó về, rồi cả nhà xúm lại trang trí, lau dọn bàn thờ... chính là cái "vị" của Tết mà không tiền bạc nào mua được.
Hy vọng những chia sẻ "dân dã" này của mình sẽ giúp các bạn, nhất là những bạn trẻ, tự tin hơn khi ra chợ hoa năm nay. Đừng ngại lấm lem bùn đất, cứ lội vào tận vườn mà chọn, cảm giác ấy tuyệt vời lắm.
Các bạn đã sắm sửa gì cho Tết chưa? Nếu có kinh nghiệm chọn quất, đào hay ho nào khác, đừng quên để lại bình luận bên dưới để mình và mọi người cùng học hỏi nhé. Chúc các bạn và gia đình một cái Tết Nguyên Đán ấm áp, an khang và thịnh vượng!