Mở đầu
Chỉ còn vài ngày nữa thôi là chúng ta lại bước vào những ngày lễ quan trọng nhất trong năm. Không khí Tết ở miền Bắc lúc này đã bắt đầu len lỏi vào từng ngõ ngách rồi. Cái lạnh se sắt, mưa phùn lất phất đặc trưng của những ngày cuối tháng Chạp làm lòng người cứ nôn nao khó tả. Và một trong những nghi lễ không thể thiếu, mở màn cho chuỗi ngày Tết Nguyên Đán chính là ngày ông Công ông Táo (23 tháng Chạp).
Năm nào cũng vậy, cứ đến ngày này là nhà nhà lại tất bật chuẩn bị mâm cúng, và quan trọng nhất là đi chọn những chú "chiến mã" – những chú cá chép đỏ để đưa các Táo về chầu trời. Nghe thì đơn giản, ra chợ mua con cá là xong, nhưng với kinh nghiệm "xương máu" của một người từng mua phải cá yếu, cá chết ngay trước giờ cúng, mình nhận ra rằng việc chọn cá cũng là cả một nghệ thuật đấy nhé.
Hôm nay, gác lại những chuyện công nghệ hay thủ thuật khô khan, ChieuCuoiNamVN sẽ ngồi xuống đây, chia sẻ với các bạn những kinh nghiệm đời thường nhất, dân dã nhất để chọn được những chú cá chép khỏe mạnh, đẹp mã cho ngày 23 sắp tới. Bài viết này dành cho những bạn trẻ lần đầu đi chợ Tết, hay những ai muốn tự tay chuẩn bị một cái Tết tươm tất nhất cho gia đình.
Năm nào cũng vậy, cứ đến ngày này là nhà nhà lại tất bật chuẩn bị mâm cúng, và quan trọng nhất là đi chọn những chú "chiến mã" – những chú cá chép đỏ để đưa các Táo về chầu trời. Nghe thì đơn giản, ra chợ mua con cá là xong, nhưng với kinh nghiệm "xương máu" của một người từng mua phải cá yếu, cá chết ngay trước giờ cúng, mình nhận ra rằng việc chọn cá cũng là cả một nghệ thuật đấy nhé.
Hôm nay, gác lại những chuyện công nghệ hay thủ thuật khô khan, ChieuCuoiNamVN sẽ ngồi xuống đây, chia sẻ với các bạn những kinh nghiệm đời thường nhất, dân dã nhất để chọn được những chú cá chép khỏe mạnh, đẹp mã cho ngày 23 sắp tới. Bài viết này dành cho những bạn trẻ lần đầu đi chợ Tết, hay những ai muốn tự tay chuẩn bị một cái Tết tươm tất nhất cho gia đình.
Không khí chợ cá ngày 23 tháng Chạp luôn tấp nập và rực rỡ sắc đỏ.
Tại sao chuyện chọn cá lại quan trọng?
Có thể nhiều bạn sẽ cười bảo mình "quan trọng hóa vấn đề". Nhưng thực sự, theo quan niệm của các cụ ngày xưa, cá chép chính là phương tiện duy nhất để ông Táo cưỡi về thiên đình báo cáo Ngọc Hoàng chuyện bếp núc, làm ăn của gia chủ trong suốt một năm qua.
Hãy tưởng tượng xem, nếu "phương tiện" mà ốm yếu, bơi không nổi, hoặc tệ hơn là "ra đi" trước khi kịp thả phóng sinh thì liệu các Táo có về đích đúng giờ không? Hơn nữa, việc chọn được những chú cá khỏe mạnh, bơi lội tung tăng còn thể hiện cái tâm của gia chủ. Mình tin rằng, sự chỉn chu từ những việc nhỏ nhất sẽ mang lại may mắn, hanh thông cho cả năm mới. Đó không chỉ là tín ngưỡng, đó là nét đẹp văn hóa mà mình muốn gìn giữ.
Hãy tưởng tượng xem, nếu "phương tiện" mà ốm yếu, bơi không nổi, hoặc tệ hơn là "ra đi" trước khi kịp thả phóng sinh thì liệu các Táo có về đích đúng giờ không? Hơn nữa, việc chọn được những chú cá khỏe mạnh, bơi lội tung tăng còn thể hiện cái tâm của gia chủ. Mình tin rằng, sự chỉn chu từ những việc nhỏ nhất sẽ mang lại may mắn, hanh thông cho cả năm mới. Đó không chỉ là tín ngưỡng, đó là nét đẹp văn hóa mà mình muốn gìn giữ.
Thời điểm "vàng" để đi mua cá
Kinh nghiệm đầu tiên: Đừng mua quá sớm, cũng đừng để quá muộn.
Có năm mình lo xa, mua cá từ ngày 21 âm lịch. Nghĩ là mua sớm cho rẻ và chọn được cá đẹp. Nhưng hỡi ôi, nuôi cá trong chậu nước máy ở nhà 2 ngày trời là cả một thử thách. Cá mua ở chợ về đã bị "stress" do vận chuyển, về nhà lạ nước, lại không có sục khí, đến sáng 23 thì lờ đờ, nằm nghiêng ngả. Lúc đó cuống cuồng đi mua lại thì chợ đã vãn.
Ngược lại, nếu để đến trưa hoặc chiều 23 mới mua thì chỉ còn lại "hàng dạt", những con cá yếu, tróc vảy do bị người ta lựa hết rồi.
Lời khuyên của mình: Thời điểm đẹp nhất là sáng sớm ngày 22 hoặc sáng sớm tinh mơ ngày 23. Lúc này cá mới được các tiểu thương nhập về, còn rất khỏe, tha hồ mà lựa. Nếu mua ngày 22, bạn chỉ cần nuôi qua một đêm, khả năng cá sống khỏe là rất cao.
Có năm mình lo xa, mua cá từ ngày 21 âm lịch. Nghĩ là mua sớm cho rẻ và chọn được cá đẹp. Nhưng hỡi ôi, nuôi cá trong chậu nước máy ở nhà 2 ngày trời là cả một thử thách. Cá mua ở chợ về đã bị "stress" do vận chuyển, về nhà lạ nước, lại không có sục khí, đến sáng 23 thì lờ đờ, nằm nghiêng ngả. Lúc đó cuống cuồng đi mua lại thì chợ đã vãn.
Ngược lại, nếu để đến trưa hoặc chiều 23 mới mua thì chỉ còn lại "hàng dạt", những con cá yếu, tróc vảy do bị người ta lựa hết rồi.
Lời khuyên của mình: Thời điểm đẹp nhất là sáng sớm ngày 22 hoặc sáng sớm tinh mơ ngày 23. Lúc này cá mới được các tiểu thương nhập về, còn rất khỏe, tha hồ mà lựa. Nếu mua ngày 22, bạn chỉ cần nuôi qua một đêm, khả năng cá sống khỏe là rất cao.
Bí kíp soi cá "chuẩn không cần chỉnh"
Đây là phần quan trọng nhất nhé. Đứng trước chậu cá hàng trăm con đang bơi lội, làm sao biết con nào là "chiến mã" xịn? Dưới đây là những tiêu chí mình đúc kết được sau nhiều năm "lăn lộn" ngoài chợ:
1. Nhìn vào thần thái (Độ linh hoạt)
Đừng vội thò tay vào vợt ngay. Hãy đứng quan sát một chút. Con cá khỏe là con cá bơi lội nhanh nhẹn, phản ứng nhanh khi có tiếng động hoặc bóng người.
2. Kiểm tra "ngoại hình"
Cá chép cúng Táo quân thường là cá chép đỏ. Một chú cá đẹp cần hội tụ các yếu tố:
3. Soi kỹ đôi mắt
Mắt cá phải trong, sáng và linh hoạt. Nếu thấy mắt cá bị đục, lồi ra bất thường hoặc có màng mờ thì tuyệt đối không mua nhé.
4. Kích thước vừa đủ
Nhiều người thích mua cá thật to cho "oách", nhưng theo mình, cá chép cúng ông Táo chỉ cần to bằng khoảng 2-3 ngón tay người lớn là đẹp nhất. Cá to quá thường cần không gian rộng và nhiều oxy, mang về thả vào bát hay chậu nhỏ cúng trên bàn thờ rất dễ bị ngạt. Cá nhỏ vừa phải nhìn cũng thanh thoát và dễ sống hơn trong môi trường chật hẹp tạm thời.
1. Nhìn vào thần thái (Độ linh hoạt)
Đừng vội thò tay vào vợt ngay. Hãy đứng quan sát một chút. Con cá khỏe là con cá bơi lội nhanh nhẹn, phản ứng nhanh khi có tiếng động hoặc bóng người.
- Thử chạm nhẹ ngón tay vào mặt nước, con nào quẫy mạnh, lặn sâu xuống đáy chậu ngay lập tức là cá khỏe.
- Tránh xa những con bơi lờ đờ trên mặt nước, hoặc nằm im một chỗ, thở thoi thóp. Đó là dấu hiệu cá bị thiếu oxy hoặc đã yếu sức.
2. Kiểm tra "ngoại hình"
Cá chép cúng Táo quân thường là cá chép đỏ. Một chú cá đẹp cần hội tụ các yếu tố:
- Vảy: Phải còn nguyên vẹn, xếp đều tăm tắp, óng ánh. Tuyệt đối không chọn con bị tróc vảy, trầy xước trên thân. Vết xước có thể là do quá trình vận chuyển bị va đập, những con này về nhà rất dễ bị nhiễm trùng và yếu đi nhanh chóng.
- Màu sắc: Chọn những con có màu đỏ cam rực rỡ hoặc đỏ sẫm. Màu sắc tươi tắn tượng trưng cho sự may mắn. Tránh những con màu nhợt nhạt.
- Hình dáng: Mình thường thích chọn những chú cá có thân hình thon dài vừa phải, không quá béo cũng không quá gầy. Đặc biệt chú ý phần đuôi và vây phải xòe ra, không bị tua rua hay rách.
3. Soi kỹ đôi mắt
Mắt cá phải trong, sáng và linh hoạt. Nếu thấy mắt cá bị đục, lồi ra bất thường hoặc có màng mờ thì tuyệt đối không mua nhé.
4. Kích thước vừa đủ
Nhiều người thích mua cá thật to cho "oách", nhưng theo mình, cá chép cúng ông Táo chỉ cần to bằng khoảng 2-3 ngón tay người lớn là đẹp nhất. Cá to quá thường cần không gian rộng và nhiều oxy, mang về thả vào bát hay chậu nhỏ cúng trên bàn thờ rất dễ bị ngạt. Cá nhỏ vừa phải nhìn cũng thanh thoát và dễ sống hơn trong môi trường chật hẹp tạm thời.
Một chú cá khỏe mạnh: vảy lành lặn, màu sắc tươi tắn và bơi lặn nhanh nhẹn.
Bảo quản cá khi mang về nhà - Bài học nhớ đời
Mua được cá ngon rồi, nhưng giữ cho "các cụ" sống khỏe đến giờ phóng sinh mới là chuyện đau đầu. Mình từng phạm sai lầm chết người là dùng nước máy trực tiếp để nuôi cá.
Nước máy ở thành phố thường chứa nhiều Clo để khử trùng. Con người dùng thì không sao, nhưng với loài cá nhạy cảm như cá chép đỏ, Clo là chất độc. Thả vào nước máy vừa xả từ vòi ra, cá sẽ bị sốc, bơi lờ đờ và chết rất nhanh.
Cách xử lý chuẩn:
Nước máy ở thành phố thường chứa nhiều Clo để khử trùng. Con người dùng thì không sao, nhưng với loài cá nhạy cảm như cá chép đỏ, Clo là chất độc. Thả vào nước máy vừa xả từ vòi ra, cá sẽ bị sốc, bơi lờ đờ và chết rất nhanh.
Cách xử lý chuẩn:
- Nếu dùng nước máy, bạn phải xả ra xô/chậu, để phơi ngoài không khí ít nhất 3-4 tiếng (tốt nhất là qua đêm) để khí Clo bay hơi hết rồi mới thả cá vào.
- Hoặc đơn giản hơn: Xin luôn một ít nước ở hàng cá mang về. Pha nước đó với nước sạch đã để hả hơi của mình.
- Dùng chậu rộng rãi một chút, đừng nhốt cá trong cái bát bé tí teo. Nước phải sạch, ngập lưng cá.
- Tuyệt đối không dùng tay bắt cá quá nhiều lần, thân nhiệt của tay người có thể làm cá bị bỏng hoặc mất lớp nhớt bảo vệ.
Giây phút thả cá: Hãy thả nhẹ nhàng
Sau khi lễ cúng hoàn tất, hương tàn, là lúc chúng ta đưa ông Táo về trời. Đây là giây phút thiêng liêng và cũng cần văn minh nhất.
Mình thấy nhiều người đứng trên cầu cao, ném "bộp" túi cá xuống sông. Làm vậy thì cá nào mà sống nổi? Áp lực nước cộng với độ cao sẽ làm cá bị dập nội tạng, choáng váng và chết ngay lập tức. Chưa kể ném cả túi nilon xuống là hủy hoại môi trường.
Hãy chịu khó lội xuống mép nước, nghiêng nhẹ túi hoặc chậu, để cá tự bơi ra dòng nước. Nhìn chú cá quẫy đuôi bơi ra xa, hòa vào dòng sông lớn, cảm giác trong lòng mình nhẹ nhõm và an yên vô cùng. Đó mới là trọn vẹn ý nghĩa của việc phóng sinh: Tiễn cái cũ đi, đón cái mới về, cầu mong sự bình an.
Mình thấy nhiều người đứng trên cầu cao, ném "bộp" túi cá xuống sông. Làm vậy thì cá nào mà sống nổi? Áp lực nước cộng với độ cao sẽ làm cá bị dập nội tạng, choáng váng và chết ngay lập tức. Chưa kể ném cả túi nilon xuống là hủy hoại môi trường.
Hãy chịu khó lội xuống mép nước, nghiêng nhẹ túi hoặc chậu, để cá tự bơi ra dòng nước. Nhìn chú cá quẫy đuôi bơi ra xa, hòa vào dòng sông lớn, cảm giác trong lòng mình nhẹ nhõm và an yên vô cùng. Đó mới là trọn vẹn ý nghĩa của việc phóng sinh: Tiễn cái cũ đi, đón cái mới về, cầu mong sự bình an.
Lời kết
Vậy là Tết Quê Tôi đã chia sẻ hết "ruột gan" về kinh nghiệm chọn cá chép cho ngày 23 tháng Chạp rồi. Hy vọng những mẹo nhỏ này sẽ giúp các bạn, đặc biệt là các bạn trẻ, tự tin hơn khi ra chợ Tết năm nay.
Tết là để sum vầy, là để lo toan nhưng cũng là để tận hưởng những niềm vui giản dị từ những việc nhỏ bé như thế này. Chúc các bạn chọn được những chú "chiến mã" ưng ý nhất để tiễn ông Công ông Táo về trời thuận buồm xuôi gió. Và đừng quên ghé thăm blog thường xuyên để cập nhật thêm những chia sẻ thú vị khác nhé!
Tết là để sum vầy, là để lo toan nhưng cũng là để tận hưởng những niềm vui giản dị từ những việc nhỏ bé như thế này. Chúc các bạn chọn được những chú "chiến mã" ưng ý nhất để tiễn ông Công ông Táo về trời thuận buồm xuôi gió. Và đừng quên ghé thăm blog thường xuyên để cập nhật thêm những chia sẻ thú vị khác nhé!
Nếu các bạn có mẹo chọn cá nào hay hơn, đừng ngần ngại comment bên dưới để mình và mọi người cùng học hỏi nha. Chúc mừng năm mới!