Tâm sự chuyện ngày xưa và ngày nay
Mình vẫn nhớ như in những ngày còn bé, mỗi sáng 23 Tết là lại lẽo đẽo theo mẹ ra chợ huyện. Cái không khí chợ Tết miền Bắc nó lạ lắm, mùi hương trầm phảng phất, màu đỏ rực của những hàng mã, và đặc biệt là những chậu nước lớn chứa đầy cá chép đỏ. Ngày ấy, mẹ mình kỹ tính lắm. Mẹ bảo chọn cá chép đưa ông Táo là phải chọn con nào "nhanh nhẹn, mắt sáng, râu dài". Mình thì cứ thắc mắc mãi, cá thì làm sao biết con nào mắt sáng? Nhưng lớn lên rồi mới hiểu, đó là cái tâm của người mua, muốn chọn những gì tốt nhất, khỏe mạnh nhất để dâng lên thần linh.
Ngày nay, cuộc sống hiện đại hơn, tiện lợi hơn. Người ta có thể đặt mua set cúng online, cá ship đến tận cửa. Nhưng có một thực trạng đáng buồn mà năm nào mình cũng thấy trên cầu Long Biên hay cầu Chương Dương: Người ta thả cá, và "thả" luôn cả túi nilon xuống sông Hồng. Có năm mình đứng trên cầu hóng gió, thấy một bác đi xe máy SH rất sang, dừng lại ném vèo một cái túi bóng xuống nước rồi phóng đi. Nhìn cái túi trôi lềnh bềnh, chú cá bên trong vùng vẫy trong tuyệt vọng mà thấy chạnh lòng kinh khủng. Ông Táo chưa kịp cưỡi cá về trời thì cá đã "ngộp thở" vì rác thải nhựa rồi.
Chính vì những hình ảnh đó, mình quyết định viết bài này. Không phải để dạy đời ai cả, mà chỉ mong lan tỏa một chút ý thức, để cái Tết của chúng ta văn minh hơn, trọn vẹn hơn.
Kinh nghiệm chọn "xe" cho Táo quân
Trước khi nói đến chuyện thả, mình muốn nói một chút về chuyện chọn cá. Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất để đảm bảo cá có thể sống sót khi về với tự nhiên.
- Màu sắc: Nên chọn những chú cá chép đỏ hoặc vàng óng. Theo quan niệm dân gian, màu đỏ tượng trưng cho sự may mắn, tốt lành. Đừng chọn những con màu nhợt nhạt hoặc có đốm đen loang lổ quá nhiều (trừ khi đó là giống cá đặc biệt).
- Sức khỏe: Đây là cái mình đã học được từ mẹ. Hãy quan sát kỹ trong chậu. Con nào bơi lội tung tăng, quẫy đuôi mạnh, không bị tróc vảy hay sứt mẻ vây thì hãy chọn. Tránh xa những chú cá nằm im một chỗ, lờ đờ hoặc bơi nghiêng ngả. Cá khỏe thì ông Táo đi mới nhanh, mới "vượt vũ môn" được chứ!
- Kích thước: Không cần phải chọn con quá to đâu các bạn ạ. Cá chép nhỏ, vừa vặn, nhanh nhẹn là được. Quan trọng là cái tâm, chứ không phải "mâm cao cỗ đầy" hay cá to như cá trắm đen mới là sang.
Hướng dẫn cách thả cá chuẩn "Thanh lịch"
Đây là phần chính của bài viết hôm nay. Thả cá nghe thì dễ: "Cầm lên và ném xuống", nhưng thả sao cho đúng, cho đẹp, cho cá sống được thì lại là cả một nghệ thuật đấy nhé.
Hãy thả cá nhẹ nhàng, đừng ném từ trên cao
1. Chọn địa điểm thả
Hãy tìm những nơi nước sạch, dòng chảy lưu thông tốt như sông, hồ lớn. Tránh xa những con kênh rạch ô nhiễm đen ngòm, bốc mùi hôi thối. Thả cá vào nơi nước bẩn thì chẳng khác nào... sát sinh cả. Ở Hà Nội, mình hay ra Hồ Tây hoặc bến sông Hồng (đoạn Bát Tràng hoặc chân cầu Vĩnh Tuy, nơi có bãi bồi thoai thoải).
2. Tiếp cận mặt nước
Tuyệt đối không đứng trên cầu cao ném cá xuống. Khoảng cách từ mặt cầu xuống mặt nước rất lớn, áp lực nước khi va chạm có thể làm cá bị dập nội tạng, choáng váng hoặc chết ngay lập tức. Hãy chịu khó đi bộ xuống mép nước. Nếu bờ kè quá cao hoặc dốc, hãy tìm bậc thang hoặc dùng xô có dây để hạ cá xuống từ từ.
3. Thao tác thả (Quan trọng)
Khi đã đến sát mép nước, các bạn hãy làm theo các bước sau mà mình vẫn thường làm:
- Nghiêng miệng túi hoặc chậu nước từ từ vào dòng sông/hồ.
- Đợi nước sông tràn vào túi một chút để cá làm quen với nhiệt độ môi trường mới (tránh sốc nhiệt).
- Nhẹ nhàng để cá tự bơi ra khỏi túi. Đừng dốc ngược hay đổ ụp một cái.
- Ngắm nhìn cá bơi đi một đoạn để chắc chắn cá đã khỏe mạnh.
4. "Thả cá, đừng thả túi nilon"
Câu slogan này mình thấy năm nào cũng tuyên truyền nhưng vẫn nhiều người quên. Sau khi cá đã bơi đi, làm ơn hãy giữ lại túi nilon, vỏ hộp nhựa. Gấp gọn chúng lại và bỏ vào thùng rác đúng quy định. Nếu xung quanh không có thùng rác, hãy mang về nhà. Đừng để lại "dấu vết" gì ngoài những gợn sóng nước nhé.
Bài học và Trải nghiệm thực tế
Có một năm, mình chứng kiến một cảnh rất xúc động. Một em bé chừng 5-6 tuổi được bố dẫn ra hồ thả cá. Em bé cứ tần ngần mãi không chịu thả. Bố em hỏi tại sao, em bảo: "Nước lạnh thế này cá có rét không bố?". Người bố mỉm cười giải thích rằng cá chép rất khỏe, nước lạnh giúp cá bơi nhanh hơn về trời. Lúc ấy em mới nhẹ nhàng thả tay.
Câu chuyện nhỏ đó làm mình suy ngẫm. Việc cho trẻ con đi thả cá cùng không chỉ là giữ gìn truyền thống, mà còn là bài học vỡ lòng về tình yêu thương loài vật, về sự tôn trọng thiên nhiên. Đừng làm qua loa, chiếu lệ. Hãy biến ngày 23 tháng Chạp thành một kỷ niệm đẹp trong ký ức của những đứa trẻ, giống như ký ức đi chợ huyện của mình ngày xưa vậy.
Ngoài ra, có một kinh nghiệm "xương máu" nữa là: Cẩn thận trơn trượt. Các bờ kè sông hồ ở miền Bắc mùa này thường mọc rêu xanh do mưa phùn ẩm ướt. Năm kia mình mải quay video cho đẹp, xém chút nữa là "về trời" cùng ông Táo luôn vì trượt chân. Nên các bạn đi thả cá nhớ mang giày dép có độ bám tốt, đi đứng cẩn thận, an toàn là trên hết nhé.
Lời kết
Tết Nguyên Đán là dịp để chúng ta quay về với những giá trị cội nguồn, và lễ cúng ông Công ông Táo là khởi đầu cho chuỗi ngày ý nghĩa đó. Việc thả cá chép tuy nhỏ nhưng gói ghém trong đó cả tâm tình, ước vọng của gia chủ gửi gắm lên thiên đình. Hy vọng một năm mới mưa thuận gió hòa, gia đạo bình an.
Mong rằng qua bài chia sẻ "dài dòng" này của Tết Quê Tôi, các bạn sẽ có thêm một chút kinh nghiệm để ngày 23 sắp tới trở nên trọn vẹn hơn. Hãy thả cá bằng cả trái tim và ý thức bảo vệ môi trường, để những chú cá chép thực sự trở thành "phương tiện siêu tốc" đưa Táo quân lên chầu trời, báo cáo những điều tốt đẹp nhất về gia đình bạn.
Năm cũ sắp qua, năm mới sắp đến. Tết Quê Tôi chúc tất cả các bạn đọc giả một năm mới An Khang - Thịnh Vượng - Vạn Sự Như Ý. Nếu bạn có kỷ niệm nào đáng nhớ về ngày ông Công ông Táo, đừng ngần ngại để lại bình luận phía dưới để chúng mình cùng chia sẻ nhé!